Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Den Haag (hierna: college) publiceert hierbij dat zij het voornemen heeft om een subsidie te verlenen aan Stichting Nationaal Monument Oranjehotel (hierna N.M. Oranjehotel) voor het kalenderjaar 2027 van maximaal € 150.000. Deze subsidie is bedoeld voor de exploitatie van het nationaal monument (waaronder dodencel 601) dat tevens een herinneringscentrum en museum omvat, evenals voor het actief vergroten van het bewustzijn over de Tweede Wereldoorlog en de link naar oorlogen in het heden. Het betreft een authentiek en uniek nationaal monument, dat de boodschap van het vrije rechtssysteem ondersteunt, met als missie een breed publiek bewust te maken van de kwetsbaarheid van vrijheid aan alle generaties. Naar het oordeel van het college is het N.M. Oranjehotel de enige serieuze gegadigde voor deze subsidie.

Beoogde grondslag van subsidieverlening

Het college is voornemens de subsidie te verlenen op grond van artikel 4:23, derde lid, sub c, van de Algemene wet bestuursrecht. Tevens wordt op deze subsidie de Algemene subsidieverordening van Den Haag van toepassing verklaard.

Kader uit de rechtspraak

Op 26 november 2021 heeft de Hoge Raad het Didam-arrest (ECLI:NL:HR:2021:1778) gewezen waaruit voortvloeit dat, op grond van het gelijkheidsbeginsel, overheden verplicht zijn gegadigden mededingingsruimte te bieden bij de verdeling van schaarse middelen. Op 23 juli 2025 heeft de Raad van State (ECLI:NL:RVS:2025:3399) geoordeeld dat bij een begrotingssubsidie de mededingingsruimte begrenst mag worden als bij voorbaat vaststaat of redelijkerwijs mag worden aangenomen dat op grond van objectieve, toetsbare en redelijke criteria slechts één serieuze gegadigde in aanmerking komt voor de subsidie. Ten behoeve van het bieden van mededingingsruimte moet de subsidieverstrekker zijn voornemen daartoe dan wel minimaal acht weken van tevoren bekendmaken, zodat een ieder daarvan kennis kan nemen. Met deze publicatie handelt het college binnen de meegegeven juridisch kaders uit de rechtspraak.

Het college heeft voorafgaand aan dit voornemen tot verlenen van subsidie meerdere objectieve, toetsbare en redelijke criteria geformuleerd. Deze zijn door het college vastgesteld met het oog op een doelmatige besteding van publieke middelen, de waarborging van continuïteit en de kwaliteit van de activiteiten, en het realiseren van het beoogde maatschappelijke effect. Het college acht deze criteria noodzakelijk en proportioneel in relatie tot het doel van de subsidie. Potentiële gegadigden en de uit te voeren activiteiten moeten voldoen aan deze criteria om in aanmerking te komen voor subsidie. De aanvrager en de activiteiten dienen te voldoen aan de volgende criteria:

Exploitatie van een nationaal monument, dat zowel nationale doelen nastreeft als doelen voor de stad Den Haag en waar de rol van de stad Den Haag in de Tweede Wereldoorlog wordt geduid. Doelen zijn het beleefbaar en toegankelijk maken van specifieke monumenten en locaties uit de Tweede Wereldoorlog teneinde bewustzijn te vergroten, educatie hierover te geven en slachtoffers te herdenken;

Uitdragen van de essentiële boodschap van het belang van het onafhankelijke rechtssysteem en daarmee bijdragen aan het beeld van Den Haag internationale stad van Vrede en Recht, met behulp van een voorbeeld in de stad waar duidelijk was wat de gevolgen waren van het naziregime waar geen sprake was van een onafhankelijk en eerlijk rechtssysteem;

Opzetten en uitvoeren educatieve programma’s gericht op diverse doelgroepen waaronder jeugd, met als doel laten zien en ervaren wat er in de Tweede Wereldoorlog met verzetsstrijders en andersdenkenden, met andere woorden de slachtoffers van de oorlog in een gevangenis gebeurde, wat er in de stad Den Haag en in het land is gebeurd in de oorlogsjaren teneinde het bewustzijn hierover te vergroten;

Ruime openingstijden zodat het voor velen toegankelijk is;

Structurele ruimte in het programma voor herdenking van de (gevolgen van) de Tweede Wereldoorlog;

De waarde benutten van een zeer specifieke en bijzondere locatie met zowel immateriële als materiële cultuurhistorische waarde in relatie tot de Tweede Wereldoorlog;

Landelijk op de kaart zetten van Den Haag als belangrijke stad binnen het thema Tweede Wereldoorlog, oorlog, vrede, recht en vrijheid.

Eén serieuze gegadigde

Gelet op bovenstaande toetsingscriteria stelt het college zich op het standpunt dat het N. M. Oranjehotel de enige serieuze gegadigde is die in aanmerking komt voor de subsidie. Het college motiveert dit aan de hand van de objectieve, toetsbare en redelijke criteria als volgt:

Het N.M. Oranjehotel is een authentiek en uniek monument, dodencel 601 is aangewezen als gemeentelijk monument en het gehele complex werd in 2019 een nationaal monument. Sindsdien is dit herinneringscentrum en museum een belangrijke plek voor herdenking van de Tweede Wereldoorlog en van de gevangenen in het bijzonder en de educatie hierover. Deze waardering als nationaal monument is van landelijke betekenis. Zowel inwoners van Den Haag als van buiten de stad hebben een sterke emotionele band met de locatie. Hiermee sluit het aan op het eerste criterium waarin de rol van de stad alsook de nationale betekenis zijn genoemd. Waarmee wordt voldaan aan het eerste criterium.

Het N.M. Oranjehotel is actief gericht op educatie van diverse doelgroepen waaronder jongeren. Zo is er een speciale gang geopend waarin kinderen (10-16 jaar) worden meegenomen in het gevoel van gevangenschap en het leven van gevangenen in de cellen. Er wordt actief gewerkt aan het vergroten van het bewustzijn onder alle leeftijden over gevangenschap, onderdrukking en de kwetsbaarheid van vrijheid. Dit gebeurt door het tentoonstellen en beleefbaar maken van ervaringen, artefacten en van de fysieke locatie zoals die is gebruikt tijdens en na de Tweede Wereldoorlog. De locatie is eveneens van grote betekenis voor vele Nederlanders die een persoonlijke ervaring met het N.M. Oranjehotel als gevangenis hebben. Het sluit hierdoor aan op het tweede en derde criterium.

Het herinneringscentrum en museum, is als locatie is beleefbaar gemaakt door 6 dagen per week open te zijn voor publiek, door de cellen open te stellen, met de jaarlijkse herdenking met kranslegging bij dodencel 601 te houden en door de poort met doorkijk naar de Waalsdorpervlakte waar mensen werden gefusilleerd. Dit sluit aan op criteria 4, 5 en 6 waarbij de ruime openingstijden, structurele ruimte voor herdenking in het programma en het benutten van de waarde van immaterieel en materieel erfgoed op deze locatie worden genoemd.

Er is in Den Haag maar één organisatie gekoppeld aan een zeer belangrijke fysieke locatie (6e criterium) met de geschiedenis en status zoals het N.M. Oranjehotel (Criteria 1, 5 en 6). Het N.M. Oranjehotel heeft een groeiende bekendheid met groeiende bezoekersaantallen en speelt samen met de andere nationale herinneringscentra WO2 landelijk een actieve rol in herdenking, herinnering en educatie (criterium 1, 3 , 4, 5 en 6). Hierdoor en vanwege de nationale aandacht is het N.M. Oranjehotel belangrijk voor de stad Den Haag (criterium 1 en 7).

Gelet op bovenstaande stelt het college zich op het standpunt dat er maar één serieuze gegadigde is die in aanmerking komt voor de subsidie.

Iedere partij die meent dat zij op basis van de hiervoor genoemde objectieve, toetsbare en redelijke criteria eveneens als serieuze gegadigde moet worden aangemerkt en zich niet kan verenigen met deze voorgenomen subsidieverlening dient zich binnen acht weken na deze publicatie op www.overheid.nl te melden bij het college van burgemeester en wethouders van Den Haag door een bericht te sturen aan Csbadvies@denhaag.nl met een afschrift aan afd. Monumentenzorg & Welstand .

Dit bericht waarin u uw interesse kenbaar maakt bevat in ieder geval concreet gemotiveerd waarom u, op grond van objectieve, toetsbare en redelijke criteria aanspraak kunt maken op de te verlenen subsidie. Ook wanneer u van mening bent dat de gehanteerde criteria niet objectief, toetsbaar of redelijk zijn, kunt u dit binnen acht weken gemotiveerd kenbaar maken bij het college.

Wanneer één of meerdere partijen als serieuze gegadigde kunnen worden aangemerkt op grond van de eerder gestelde objectieve, toetsbare en redelijke criteria, of wanneer één of meer partijen van mening zijn dat gestelde criteria niet objectief, toetsbaar of redelijk zijn besluit het college op grond van de aangeleverde informatie gemotiveerd of, op welke wijze, en aan welke partij de subsidie zal worden verleend.

Voor eventuele vragen kunt u contact opnemen met elise.mutter@denhaag.nl .